Een zorgvolmacht regel je voor je ze nodig hebt. Klinkt logisch, toch? En toch komen veel mensen pas in actie wanneer ze ziek worden of een ongeval krijgen. Vaak blijkt pas wanneer er zorg nodig is dat er geen zorgvolmacht werd opgesteld. 

 

Zelf bepalen wie je zaken behartigt als jij dat tijdelijk of blijvend niet meer kunt

Een ongeval, een operatie, ziekte of geheugenproblemen kunnen ervoor zorgen dat je tijdelijk of blijvend niet meer in staat bent om bepaalde beslissingen te nemen. Wie betaalt dan je facturen? Wie beheert je bankzaken? Wie mag documenten ondertekenen of iets regelen met je woning?

​

Met een zorgvolmacht bepaal je vooraf wie dat voor jou mag doen en welke bevoegdheden die persoon krijgt.

Je stelt een zorgvolmacht niet pas op wanneer je ze nodig hebt. Op dat moment kan het te laat zijn om nog zelf geldige afspraken te maken. Daarom is dit iets wat je het best regelt wanneer alles goed gaat en je rustig kunt nadenken over wie je vertrouwt.

Niet omdat je verwacht dat er iets zal gebeuren. Wel omdat je zelf wilt blijven bepalen wat er gebeurt als je het ooit niet meer alleen kunt.

​

​

Wat is een zorgvolmacht?

​

Een zorgvolmacht is een overeenkomst waarbij je één of meerdere personen toestemming geeft om bepaalde zaken in jouw naam te regelen.

De persoon die de volmacht geeft, is de lastgever. De persoon die de bevoegdheid krijgt, is de lasthebber.

​

Je beslist zelf:

• wie je aanduidt;

• welke handelingen die persoon mag stellen;

• wanneer de zorgvolmacht begint te werken;

• of verschillende personen samen of afzonderlijk mogen handelen;

• wie toezicht houdt;

• wat er moet gebeuren wanneer de aangeduide persoon zijn taak niet meer kan opnemen.

​

Een zorgvolmacht hoeft dus geen algemene toestemming te zijn. Je kunt heel precies omschrijven wat iemand wel en niet voor jou mag doen.

​​

​

Waarom moet je dit vooraf regelen?

​

​Om een zorgvolmacht op te stellen, moet je nog wilsbekwaam zijn. Dat betekent dat je begrijpt wat je beslist en wat de mogelijke gevolgen van die beslissing zijn.

Bij ernstig geheugenverlies, vergevorderde dementie, een coma of bepaalde andere medische situaties kan dat niet meer mogelijk zijn. Je familie kan dan niet achteraf in jouw plaats een zorgvolmacht laten opstellen.

Wanneer je niets hebt geregeld en je je belangen niet meer zelf kunt behartigen, kan een tussenkomst van de vrederechter nodig zijn. De vrederechter kan dan een bewindvoerder aanstellen.

Dat biedt bescherming, maar het betekent ook dat je niet meer volledig zelf hebt bepaald wie welke zaken voor jou mag regelen. Met een tijdig opgestelde zorgvolmacht maak je die keuze zelf.

Een zorgvolmacht is niet alleen voor oudere mensen

Een zorgvolmacht wordt vaak met ouder worden of dementie verbonden. Toch kan iedereen onverwacht tijdelijk of langdurig hulp nodig hebben.

​

Denk bijvoorbeeld aan:

• een ongeval;

• een ziekenhuisopname;

• een zware operatie;

• een coma;

• een neurologische aandoening;

• een periode waarin je lichamelijk niet in staat bent om zelf zaken te regelen;

• beginnende geheugenproblemen;

• een langdurig verblijf in het buitenland;

• een ernstige ziekte.

​

Ook jonge mensen, alleenstaanden, samenwonenden en zelfstandigen kunnen er belang bij hebben om hierover na te denken.

​​

​

Wat kan iemand met een zorgvolmacht voor jou regelen?

​

Je bepaalt zelf welke bevoegdheden je geeft. Een zorgvolmacht kan onder meer betrekking hebben op je geld, je woning, je administratie en bepaalde persoonlijke keuzes.

​

Geld en administratie

​

Je kunt iemand toestemming geven om:

• facturen te betalen;

• bankrekeningen te beheren;

• betalingen en overschrijvingen uit te voeren;

• inkomsten, pensioen of huurgelden te ontvangen;

• verzekeringen op te volgen;

• belastingaangiften in orde te brengen;

• contact op te nemen met banken en overheidsdiensten;

• contracten te beheren;

• administratieve documenten te ondertekenen;

• schulden en openstaande betalingen op te volgen.

​

Je woning en eigendommen

​

Je kunt laten opnemen wie:

• je woning mag beheren;

• noodzakelijke herstellingen mag laten uitvoeren;

• je woning mag verhuren;

• een huurcontract mag sluiten of beëindigen;

• je woning onder bepaalde voorwaarden mag verkopen;

• je persoonlijke bezittingen mag beheren.

​

Voor bepaalde handelingen, zoals de verkoop van een woning, is een notariële akte nodig. Daarom is het belangrijk dat de zorgvolmacht correct en voldoende precies wordt opgesteld.

​

Persoonlijke afspraken

​

Sinds 2019 kan een zorgvolmacht in België ook afspraken bevatten over bepaalde persoonlijke aangelegenheden.

​

Je kunt bijvoorbeeld aangeven:

• dat je zo lang mogelijk thuis wilt blijven wonen;

• wanneer thuiszorg mag worden ingeschakeld;

• wie mag zoeken naar een geschikte assistentiewoning of een woonzorgcentrum;

• welke aandacht er moet zijn voor je huisdieren;

• wie praktische zaken rond je dagelijkse leven mag organiseren;

• welke persoonlijke gewoonten en voorkeuren belangrijk voor je zijn.

​

Niet iedere wens is juridisch afdwingbaar. Toch geven duidelijke afspraken richting aan de persoon die later voor jou handelt.

​​

​

Wie kun je aanduiden?

​

Je kunt één of meerdere personen aanduiden. Dat kan bijvoorbeeld je partner, een kind, een familielid of een andere persoon zijn die je volledig vertrouwt.

Je hoeft vandaag niet noodzakelijk een familielid aan te duiden. Hou er wel rekening mee dat hiervoor vanaf 1 september 2027 strengere regels gelden.* 

Denk niet alleen aan wie het dichtst bij je staat, maar ook aan wie de taak werkelijk kan en wil opnemen. Geldzaken beheren, administratie opvolgen en beslissingen nemen kan tijd vragen en soms emotioneel moeilijk zijn.

​

Bespreek daarom vooraf:

• of de persoon deze verantwoordelijkheid wil opnemen;

• wat je precies van hem of haar verwacht;

• welke keuzes voor jou belangrijk zijn;

• waar belangrijke documenten terug te vinden zijn;

• wie als vervanger kan optreden.

​

Je kunt verschillende taken ook over verschillende personen verdelen. Iemand kan bijvoorbeeld je dagelijkse administratie opvolgen, terwijl voor belangrijke beslissingen twee personen samen moeten optreden.

​​

​

Wanneer begint een zorgvolmacht te werken?

​

Je kunt bepalen dat de zorgvolmacht onmiddellijk begint te werken. Dat kan handig zijn wanneer je nu al ondersteuning wilt bij je administratie of bankzaken.

Je kunt ook bepalen dat ze pas gebruikt mag worden wanneer je zelf niet meer in staat bent om bepaalde zaken te regelen.

In dat geval moet duidelijk worden vastgelegd hoe die onbekwaamheid wordt vastgesteld. Er kan bijvoorbeeld worden bepaald dat één of meerdere artsen dit moeten bevestigen.

Laat dit goed omschrijven. Onduidelijkheid over het moment waarop de volmacht gebruikt mag worden, kan later voor problemen zorgen.

​

Verlies je door een zorgvolmacht zelf de controle?

Nee. Zolang je wilsbekwaam bent, blijf je in principe zelf bevoegd om beslissingen te nemen en handelingen te stellen.

Een zorgvolmacht betekent dus niet automatisch dat jij niets meer mag doen. Ze maakt het mogelijk dat een andere persoon je helpt of in jouw naam handelt binnen de afspraken die je hebt vastgelegd.

Je kunt de zorgvolmacht aanpassen of intrekken zolang je nog wilsbekwaam bent.

​

Moet een zorgvolmacht via de notaris?

Een zorgvolmacht kan in bepaalde gevallen onderhands worden opgesteld. Toch is begeleiding door een notaris sterk aangewezen. Heb je geen vaste notaris, dan kan ik je een betrouwbare aanraden. 

​

De notaris kan:

• je persoonlijke en familiale situatie bekijken;

• uitleggen welke bevoegdheden nodig zijn;

• controleren of je wensen juridisch mogelijk zijn;

• voorwaarden en bescherming inbouwen;

• mogelijke belangenconflicten helpen voorkomen;

• de zorgvolmacht registreren;

• ervoor zorgen dat ook handelingen waarvoor een notariële akte nodig is correct worden voorzien.

​

Wanneer de lasthebber later bijvoorbeeld je woning moet kunnen verkopen, is een notariële zorgvolmacht noodzakelijk.

​

Waarom is registratie belangrijk?

Een zorgvolmacht die ook moet blijven gelden wanneer je wilsonbekwaam wordt, moet geregistreerd zijn in het Centraal Register van Lastgevingsovereenkomsten.

Zonder die registratie houdt een gewone volmacht in principe op wanneer je wilsonbekwaam wordt. Net op het moment waarop je ze nodig hebt, zou ze dan haar werking verliezen.

​

De registratie kan via de notaris of, bij een onderhandse overeenkomst, via de griffie van het vredegerecht.

​

Wat gebeurt er als je geen zorgvolmacht hebt?

Wanneer je je belangen niet meer zelf kunt behartigen en geen geldige zorgvolmacht hebt, kan de vrederechter een bewindvoerder aanstellen.

Dat kan een familielid zijn, maar ook een professionele bewindvoerder. De vrederechter bepaalt welke bevoegdheden de bewindvoerder krijgt en houdt toezicht.

Bewindvoering is bedoeld om je te beschermen. Toch is het iets anders dan een zorgvolmacht. Bij een zorgvolmacht heb je vooraf zelf gekozen wie je vertrouwt en wat die persoon voor jou mag doen. Bij bewindvoering beslist de rechter welke bescherming nodig is.

​

Een zorgvolmacht kan een bewindvoering niet in alle omstandigheden voorkomen. Als de zorgvolmacht onvoldoende bescherming biedt of niet correct wordt uitgevoerd, kan een rechterlijke tussenkomst alsnog nodig zijn.

​​

​

Is een zorgvolmacht hetzelfde als een medische wilsverklaring?

​

Nee.

Een zorgvolmacht gaat vooral over wie bepaalde vermogensrechtelijke en persoonlijke zaken voor jou mag regelen. Een medische wilsverklaring gaat over de zorg en behandelingen die je wel of niet wilt wanneer je zelf je wil niet meer kunt uiten.

Voor je patiëntenrechten kun je ook een vertegenwoordiger aanduiden. Dat is de persoon die namens jou optreedt wanneer je zelf niet meer wilsbekwaam bent.

Het kan telkens om dezelfde persoon gaan, maar dat gebeurt niet automatisch. De verschillende documenten hebben elk hun eigen functie. Laat daarom goed nakijken welke documenten in jouw situatie nodig zijn.

​​

​

Is een zorgvolmacht hetzelfde als een testament?

​

Nee.

Een zorgvolmacht wordt gebruikt tijdens je leven. Ze bepaalt wie bepaalde zaken voor jou mag regelen wanneer je zelf hulp nodig hebt of het niet meer kunt.

Een testament bepaalt wat er na je overlijden met je nalatenschap gebeurt.

Het ene document vervangt het andere dus niet.

​

Waarover denk je best vooraf na? Voor je een afspraak bij de notaris maakt, kun je al een aantal vragen voor jezelf beantwoorden:

• Wie vertrouw ik voldoende om mijn zaken te behartigen?

• Wil en kan die persoon deze taak opnemen?

• Wil ik één persoon aanduiden of meerdere?

• Mogen zij afzonderlijk beslissen of moeten zij samen handelen?

• Wie neemt de taak over als mijn eerste keuze wegvalt?

• Moet de volmacht onmiddellijk ingaan of pas wanneer ik het zelf niet meer kan?

• Wie mag mijn bankzaken en facturen beheren?

• Wie mag mijn belastingaangifte en verzekeringen opvolgen?

• Wat mag er met mijn woning gebeuren?

• Wil ik zo lang mogelijk thuis blijven wonen?

• Wie zorgt er voor mijn huisdieren?

• Welke beslissingen wil ik uitdrukkelijk uitsluiten?

• Wie mag controleren of de volmacht correct wordt uitgevoerd?

• Waar worden de akte en andere belangrijke documenten bewaard?

​

Je hoeft niet op iedere vraag onmiddellijk een antwoord te hebben. Het helpt wel om er vooraf rustig bij stil te staan.

​​

​

Hoe kan VER|LIES helpen?

​

Een zorgvolmacht is een juridisch document. Voor juridisch advies en de opmaak ervan verwijs ik je door naar een notaris.

Wat ik wel kan doen, is samen met jou de voorbereiding maken.

​

We bekijken:

• welke vragen voor jou belangrijk zijn;

• wie je eventueel wilt aanduiden;

• welke administratie en verantwoordelijkheden er in je leven zijn;

• welke praktische en persoonlijke wensen je wilt bespreken;

• welke documenten al bestaan;

• wat je tijdens het gesprek met de notaris zeker wilt vragen.

​

Na de afspraak kan ik helpen om het overzicht te bewaren en ervoor te zorgen dat de juiste personen weten dat er een zorgvolmacht bestaat en waar de nodige informatie terug te vinden is.

​

Ik neem geen juridische beslissingen in jouw plaats en stel zelf geen zorgvolmacht op. Ik zorg er wel voor dat je niet onvoorbereid aan het gesprek begint.

Je hoeft niet te wachten op een aanleiding

Je hoeft niet ziek te zijn om een zorgvolmacht te regelen. Noch op leeftijd. Er hoeft zelfs niets bijzonders aan de hand te zijn.

Net wanneer alles rustig is, kun je vrij nadenken over wat je wilt, wie je vertrouwt en welke afspraken bij jou passen. Daarna mag het document gewoon opgeborgen worden. Hopelijk voor een heel lange tijd.

​

Maar als het ooit nodig is, ligt het er wel. En om het cru te zeggen: die dag komt er. Voor ieder van ons.​

​

* Wat verandert er vanaf 1 september 2027?​

Vanaf 1 september 2027 worden de regels rond wie je als lasthebber kunt aanduiden strenger. Het gaat dan in principe om je partner, een familielid, iemand met wie je een feitelijk gezin vormt of iemand met wie je een nauwe persoonlijke band hebt. Ook iemand die instaat voor je dagelijkse zorg of begeleiding kan hieronder vallen.

Wil je iemand aanduiden die professioneel als lasthebber optreedt en met wie je geen dergelijke band hebt, dan zal die persoon aan bijkomende voorwaarden moeten voldoen en opgenomen moeten zijn in het nationaal register van professionele bewindvoerders.

​

Heb je al een zorgvolmacht? Ook bestaande zorgvolmachten vallen onder de nieuwe regels. Heb je een familielid, partner of iemand met wie je aantoonbaar een nauwe band hebt aangeduid, dan verandert er in principe niets. Heb je een andere persoon aangeduid, dan is het verstandig om je zorgvolmacht tijdig te laten nakijken.